• Rozmiar czcionki:
  • A
  • A+
  • A++
  • Kontrast:
  • włacz kontrast
  • wyłacz kontrast
  • Mapa strony:
  • mapa strony

          Informacji o otaczającym świecie dostarczają nam zmysły. Dziecko odbiera z otoczenia bodźce zmysłowe za pomocą wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku. Mózg wraz z całym układem nerwowym te bodźce rejestruje, przetwarza i „przerabia” na odpowiednie zachowania. Aby wszystkie narządy zmysłów mogły działać prawidłowo, muszą nauczyć się ze sobą współpracować. Proces ten odbywa się stopniowo i polega na coraz lepszym współdziałaniu, aż do pełnej integracji. Zaburzenia integracji sensorycznej (SI) pojawiają się, gdy układ nerwowy niewłaściwie odbiera i organizuje bodźce sensoryczne. Np. jeżeli dziecko nie raczkuje, nie chce się huśtać, ma kłopoty z wchodzeniem po schodach,  nie lubi przytulania,  to może być sygnał, że mamy do czynienia        z deficytem w integracji sensorycznej. Należy zwrócić uwagę na to, że deficyty SI nie  wynikają z uszkodzenia narządów zmysłów. Związane są zawsze z nieprawidłowym przetwarzaniem bodźców sensorycznych. Na przykład deficyt w zakresie narządu wzrokowego nie oznacza, że dziecko ma wadę wzroku, lecz jego układ nerwowy niewłaściwie organizuje i przetwarza bodźce wzrokowe.      Z kolei zachowania, które mogą sprawiać wrażenie agresywnych, mogą mieć związek z dysfunkcją rozwoju układu dotykowego polegającą na nadwrażliwości na bodźce czuciowe. Wówczas dzieci źle znoszą niektóre wrażenia dotykowe: np. nie lubią mycia się, nie tolerują czesania, chłodnej pościeli, pokarmów o określonej konsystencji. Reakcją może być ucieczka przed niepożądanym bodźcem lub agresja.

Aby wychwycić nieprawidłowości i zaburzenia integracji sensorycznej należy uważnie obserwować dziecko, a szczególnie jego:

  • dynamikę i prawidłowości rozwoju ruchowego,
  •  reakcję na bodźce zewnętrzne: dźwięki, pokarmy, faktury ubrań, zapachy,
  • poziom i rodzaj aktywności,
  • umiejętność koncentracji uwagi,
  • progres w rozwoju mowy.

Oto niektóre objawy dysfunkcji u dziecka, które powinny zaniepokoić rodziców i pedagogów:

  •  przejawia zaburzenia sfery emocjonalnej: jest impulsywne, nadwrażliwe, reaguje nieadekwatnie do bodźca i sytuacji,
  •  unika bliskiego kontaktu podczas zabaw z osobami bliskimi,
  •  wiele czynności samoobsługowych sprawia mu trudność (mycie się, ubieranie, zakładanie butów),
  •  preferuje pokarmy o papkowatej konsystencji, przeszkadzają mu grudki lub pokrojone warzywa w zupie,
  • nie lubi czynności higienicznych: mycia twarzy, włosów, obcinania włosów       i paznokci, smarowania kremami,
  •  z trudnością koncentruje się na wykonywanych czynnościach, łatwo się rozprasza,
  •  przejawia obniżoną precyzję ruchów – ma trudności w posługiwaniu się nożyczkami, rysowaniu po śladzie, trzymaniu się w konturze podczas kolorowania,
  •  boi się wejść na drabinkę, usiąść na wysokim krześle, wchodzić po schodach,
  •  ma trudności z zachowaniem równowagi, częściej niż inne dzieci potyka się   i przewraca,
  •  zdarza mu się niechcący wpadać na meble, ściany czy inne dzieci,
  •  nie lubi zabaw na karuzelach, huśtawkach.

Oceny integracji sensorycznej dokonuje  specjalista. Zawsze podstawą jest wywiad z rodzicami i obserwacja dziecka. Terapeuci stosują również standaryzowane testy integracji sensorycznej. Dopiero na podstawie prawidłowej diagnozy może być wdrożona indywidualnie opracowana  terapia w formie odpowiednio dobranych ćwiczeń. Powinna być prowadzona przez wykwalifikowanego specjalistę. Terapia SI nie ma na celu uczenia dzieci konkretnych umiejętności. Jej zadaniem jest usprawnianie pracy systemów sensorycznych i procesów układu nerwowego, które są bazą dla tych umiejętności. Ma na celu poprawę zdolności dziecka do odbioru informacji sensorycznych i odpowiadania na nie odpowiednim zachowaniem. Terapia jest dla dziecka atrakcyjna, ponieważ ma charakter zabawy. Również rodzice otrzymują wskazówki, które powinni realizować w domu.

Bibliografia

  • Baj-Lieder: Dziecko z nadwrażliwością dotykową w grupie przedszkolnej. „Wychowanie w przedszkolu” 2018 nr 5
  • Fronczak: Gdy zmysły nie współgrają. Zaburzenia sensoryczne u dzieci przedszkolnych. „Wychowanie w przedszkolu” 2015 nr 8
  • Gutek: Gdy prysły zmysły. Rozmowa z Ewą Grzybowską i Zbigniewem Przyrowskim. „Dziecko w szkole” 2010 nr1